8 اوت 2023- در مطالعه ی اخیراً منتشر شده در مجله ی Metabolites، محققان ارتباط بین کمبود ویتامین D و اجزای سندرم متابولیک (MetS) را بررسی کردند.

پیش زمینه

ویتامین D که برای فرآیندهای مختلف بیولوژیکی مهم است، در پوست در معرض اشعه ماوراء بنفش ب(UVB)  به صورت کوله کلسیفرول(ویتامینD3) سنتز می شود و در کبد و کلیه ها به شکل فعال آن، یعنی کلسیتریول تبدیل می شود.

کمبود ویتامین D، اغلب به دلیل قرار نگرفتن در معرض نور خورشید کافی یا نوع رژیم غذایی، یا مشکلات کلیوی یا کبدی، می تواند منجر به مشکلات اسکلتی شود. سندرم متابولیک، مجموعه ای از عوامل خطر شامل مقاومت به انسولین، افزایش قند خون، دیس لیپیدمی، فشار خون بالا و افزایش دور کمر، است که خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و دیابت نوع 2 را افزایش می دهد.

تحقیقات نوظهور ارتباطی را بین سندرم متابولیک، شرایط مرتبط با چاقی و کمبود ویتامین D نشان می‌دهد. ویتامین D بر متابولیسم گلوکز، مقاومت به انسولین و التهاب تأثیر می گذارد و با هورمون هایی مانند لپتین و آدیپونکتین همبستگی دارد.

در نتیجه، کمبود ویتامینD ، ممکن است با تأثیر بر سطوح آدیپوکین، بیماری های قلبی عروقی را تقویت کند.

در مورد این مطالعه

مطالعه حاضر شامل 79 کودک مبتلا به چاقی، با میانگین سنی 2.67 ± 14.18 سال، بود. کودکان مبتلا به چاقی مرتبط با غدد درون ریز یا کودکان تحت درمان با داروهایی که بر متابولیسم یا ویتامین D و متابولیسم کلسیم تأثیر می گذارند، از مطالعه حذف شدند.

شرکت کنندگان بر اساس امتیاز z شاخص توده بدنی(BMI) ، توده بدون چربی(FFM%)، درصد چربی(FAT%)، و چاقی شدید(severe ob) با استفاده از جداول کات آف گروه بین المللی چاقی، مورد ارزیابی قرار گرفتند.

معیارچاقی شدید، BMI برابر با 35.0 کیلوگرم بر متر مربع بود(مانند بزرگسالان). نسبت دور کمر به قد(W/HtR) و نسبت دور کمر به باسن(WHR) برای همه شرکت‌کنندگان به جز یک شرکت‌کننده محاسبه شد و توده عضلانی پیش‌بینی‌شده (PMM%) برای 70 نفر از طریق آنالیز امپدانس بیوالکتریکی ارزیابی شد.

نمونه های خون وریدی برای اندازه گیری نشانگرهای بیوشیمیایی متابولیک استاندارد و 25- هیدروکسی ویتامینD ، یک نشانگر ویتامین D، جمع آوری شد و به روش الیزا اندازه گیری گردید. نمونه‌های خون تازه ظرف یک ساعت پس از جمع‌آوری پردازش شدند و سرم به‌دست‌آمده در دمای ۲۰- درجه سانتی‌گراد برای نگهداری منجمد شد.

تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم ‌افزارSTATISTICA، با مقایسه بین گروه‌های دارای کمبود ویتامین د (VDD) و ویتامین D کافی (VDS) و همچنین گروه‌های مبتلا به سندرم متابولیک و گروه‌های غیر مبتلا به سندرم متابولیک، بر اساس پارامترهای آنتروپومتریک و بیوشیمیایی انجام شد.

برای مقایسه ی بین گروهی از آزمون تی دانشجویی استفاده شد. برای تحلیل برابری واریانس از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و برای اندازه گیری همبستگی ها از ضریب همبستگی پیرسون، استفاده شد. آستانه معنی داری p-value کمتر از 0.05 تنظیم شد.

این مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه پزشکی سیلسیا تایید شد، و هر شرکت کننده و مراقبان آنها رضایت آگاهانه دادند. این مطالعه همچنین به حقوق بیمار در اعلامیه هلسینکی پایبند بود.

نتایج مطالعه

گروه مطالعه ی حاضر شامل 35 پسر و 44 دختر با میانگین سنی 2.67 ± 14.18 سال بود. علیرغم اینکه تفاوت معنی داری در BMI-z در بین گروه ها وجود نداشت، آنهایی که در گروه کمبود ویتامین D بودند، نسبت دور کمر به قد(W/HtR) بالاتری داشتند که یک معیارقابل توجه برای سندرم متابولیک است.

همبستگی منفی بین سطوح W/HtR و 25- هیدروکسی ویتامین D پیدا شد. سن تفاوت معنی داری بین گروه ها نشان داد. سطح ویتامین D در دختران به طور قابل توجهی بالاتر بود.

سطوح 25- هیدروکسی ویتامینD ، گروه ها را به طور قابل توجهی متمایز کرد، گروه VDD دارای سطوح متوسطی از کمبود این ویتامین بودند (4.76 ± 12.66)، در حالی که میانگین سطوح این ویتامین در گروه ویتامین D کافی(VDS) کمتر از حد مطلوب بود(5.59±27.78).

اختلافی در متابولیسم لیپیدها مشاهده شد، بطوری که در گروهVDD  نسبت به گروهVDS ، سطوح کلسترول HDL پایین و سطوح تری گلیسیرید (TG) بالاتر بود که نشان دهنده خطر دیس لیپیدمی است.

بین گروه‌ها از نظر متابولیسم گلوکز و مقاومت به انسولین، از جمله سطوح گلوکز و انسولین در 0 و 120 دقیقه آزمون تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) و ارزیابی مدل هموستازی مقاومت به انسولین(HOMA-IR)  تفاوت معنی‌داری وجود نداشت. با این حال، یک همبستگی منفی معنی‌دار بین 25-هیدروکسی ویتامینD  و گلوکز در 120 دقیقه (glu120) مشاهده شد.

شرکت‌ کنندگان بر اساس سندرم متابولیک نیز طبقه بندی شدند: 33 نفر مبتلا به سندرم متابولیک مبتلا بودند و 45 نفر به سندرم متابولیک مبتلا نبودند. در میان همه ی شرکت کنندگان، 12 نفر تنها یک معیارMetS  را داشتند، اکثریت دو معیار را داشتند، در حالی که 16 و 17 نفر به ترتیب دارای سه یا چهار معیارMetS  بودند که برای آنها تشخیص سندرم متابولیک تایید شد(33 نفر).

در حالی که سطوح ویتامین D بین گروه‌های غیر مبتلا به سندرم متابولیک و مبتلا به سندرم متابولیک تفاوت معنی‌داری نداشت، واریانس‌های این پارامتر معنی‌دار بود، با سطوح متوسط در محدوده کمبود برای هر دو گروه.

بحث

مطالعه ی حاضر معیارهای چاقی و نشانگرهای زیستی سندرم متابولیک، را در گروه‌های کودکان لهستانی که بر اساس سطوح ویتامین D کافی طبقه بندی شده بودند، مورد بررسی قرار داد. تفاوت های قابل توجهی در گروه کمبود ویتامین D، با سطوح W/HtR و TG بالاتر و سطوح HDL و آدیپونکتین پایین تر مشاهده شد. سایر پارامترها واریانس معنی داری نشان ندادند.

محققان دریافتند که 25-هیدروکسی ویتامین D ناکافی، با افزایش W/HtR مرتبط است، یک نشانگر چاقی که نسبت به یافته های قبلی قابل توجه است.

برای متابولیسم لیپید، کودکان در گروه کمبود ویتامین D، سطح HDL پایین تر و TG بالاتری را نشان دادند. مقادیر پایین HDL با بیماری های قلبی عروقی و دیابت نوع 2 مرتبط است. علیرغم مطالعات بی‌نتیجه ی قبلی، این تحقیق تفاوت معنی‌داری را در سطوح HDL، بین گروه‌های VDD و VDS نشان داد.

مطالعه حاضر نشان داد که دیس‌لیپیدمی آتروژنیک، نشان‌دهنده سطوح پایین HDL و سطوح بالای TG، با آترواسکلروز و مقاومت به انسولین مرتبط است. سطوح TGبالا در کودکان VDD مشاهده شد با تفاوتی که بیشتر از چندین مطالعه دیگر بود.

سطوح پایین آدیپونکتین، رایج در چاقی، در گروهی که دچار کمبود ویتامین Dبودند، شناسایی شد. آدیپونکتین، بخشی از MetS، با مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 مرتبط است، اگرچه نتایج مخلوط بود. گروه‌های VDD و VDS در نسبت لپتین/آدیپونکتین، معیار مقاومت به انسولین، واریانس معنی‌داری نداشتند.

در حالی که هیچ یک از پارامترهای مرتبط با متابولیسم گلوکز به طور قابل توجهی بین گروه های VDD و VDS تفاوتی نداشتند، ارتباط بین سطوح D و glu120 نشان داد که کمبود ویتامین D می تواند بر متابولیسم گلوکز تأثیر بگذارد.

علیرغم تفاوت های غیر قابل توجه در شدت MetS بین گروه های VDD و VDS، این مطالعه تفاوت های مشخصی را در اجزای MetS نشان داد. با وجود تفاوت در این اجزا، همه کودکان مبتلا به سندرم متابولیک، با کمبود ویتامین D مواجه بودند.

بنابراین، کودکان با سطوح پایین ویتامین D، اختلالات متابولیکی متعددی را نشان دادند که اگر کنترل نشود، می‌تواند منجر به عوارض شدید مانند خطر قلبی عروقی شود.

محققان بر منحصر به فرد بودن این مطالعه در بررسی ارتباط بین کمبود ویتامین D و اجزای MetS در کودکان لهستانی، در مقایسه با یافته‌های سایر مناطق جهان، تاکید کردند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20230808/Link-found-between-vitamin-D-deficiency-and-metabolic-abnormalities-in-children-New-insights-unveiled.aspx